పీఎం ఆవాస్ యోజన – గ్రామీణ్ (PMAY-G)
కచ్చా లేదా పాడైన ఇళ్ళలో ఉండే గ్రామీణ కుటుంబాలు కనీస సౌకర్యాలతో పక్కా ఇల్లు కట్టుకోవడానికి ప్రధానమంత్రి ఆవాస్ యోజన – గ్రామీణ్ సహాయం చేస్తుంది. మైదాన ప్రాంతాల్లో ₹1.20 లక్షలు, కొండ, ఈశాన్య ప్రాంతాల్లో ₹1.30 లక్షలు, దీనికి తోడు కూలి, మరుగుదొడ్డి సాయం ఇస్తారు.
PMAY-గ్రామీణ్ అంటే ఏమిటి?
PMAY-G 1 ఏప్రిల్ 2016 నుంచి కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తున్న గ్రామీణ గృహ నిర్మాణ పథకం. గ్రామాల్లో మరో 2 కోట్ల ఇళ్ళు కట్టడానికి ఆగస్టు 2024లో కేంద్ర మంత్రివర్గం దీన్ని మరో ఐదేళ్ళు (2024-25 నుంచి 2028-29) పొడిగించింది.
లబ్ధి
- మైదాన ప్రాంతాల్లో ఇంటికి ₹1.20 లక్షలు.
- ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, కొండ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో (జమ్మూ కశ్మీర్, లడఖ్‌తో సహా) ఇంటికి ₹1.30 లక్షలు.
- సొంత ఇల్లు కట్టుకున్నందుకు ఉపాధి హామీ (MGNREGS) కింద 90 లేదా 95 రోజుల కూలి.
- స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ – గ్రామీణ్, ఉపాధి హామీ లేదా ఇతర మార్గాల ద్వారా మరుగుదొడ్డికి ₹12,000.
- నిర్మాణం జరిగే కొద్దీ డబ్బు విడతలుగా నేరుగా లబ్ధిదారు బ్యాంకు ఖాతాలో జమ అవుతుంది.
ఎవరు అర్హులు?
గ్రామాల్లో ఇల్లు లేనివారు లేదా 2 గదుల వరకు ఉన్న కచ్చా ఇంట్లో ఉండేవారు, పరిశీలించిన శాశ్వత వెయిటింగ్ లిస్ట్ (SECC 2011 డేటా నుంచి) లేదా ఆవాస్+ జాబితాలో పేరు ఉన్న కుటుంబాలు. జాబితాను గ్రామ సభ ఆమోదిస్తుంది.
ఎవరికి రాదు? (2024-29 కొత్త నిబంధనలు)
ముందుగా పక్కా పైకప్పు మరియు/లేదా పక్కా గోడ ఉన్న, లేదా 2 కంటే ఎక్కువ గదులు ఉన్న కుటుంబాలను తొలగిస్తారు. తర్వాత ఈ 10 షరతుల్లో ఏ ఒక్కటి ఉన్నా ఆటోమేటిక్‌గా మినహాయిస్తారు:
- మోటారు మూడు చక్రాల లేదా నాలుగు చక్రాల వాహనం ఉండటం.
- మూడు/నాలుగు చక్రాల యాంత్రిక వ్యవసాయ పరికరం ఉండటం.
- ₹50,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పరిమితి ఉన్న కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డు ఉండటం.
- కుటుంబంలో ఎవరైనా ప్రభుత్వ ఉద్యోగి అయి ఉండటం.
- ప్రభుత్వంలో నమోదైన వ్యవసాయేతర సంస్థ ఉండటం.
- కుటుంబంలో ఎవరైనా నెలకు ₹15,000 కంటే ఎక్కువ సంపాదించడం.
- ఆదాయపు పన్ను కట్టడం.
- వృత్తి పన్ను కట్టడం.
- 2.5 ఎకరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సాగునీటి భూమి ఉండటం.
- 5 ఎకరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సాగునీరు లేని భూమి ఉండటం.
పాత నిబంధనలతో పోలిస్తే, మోటారు బైక్, యాంత్రిక చేపల పడవ, ల్యాండ్‌లైన్ ఫోన్ లేదా ఫ్రిజ్ ఉంటే ఇప్పుడు మినహాయించరు, ఆదాయ పరిమితిని నెలకు ₹10,000 నుంచి ₹15,000కు పెంచారు.
ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి
- అర్హ కుటుంబాలను సర్వేల ద్వారా గుర్తిస్తారు, ఆన్‌లైన్ ఫారం ద్వారా కాదు. 2024-29 దశకు సర్వే ఆవాస్+ 2024 మొబైల్ యాప్ ద్వారా జరుగుతుంది, అందులో సొంతంగా సర్వే చేసుకునే ఆప్షన్ కూడా ఉంది.
- మీ కుటుంబాన్ని సర్వే చేశారో లేదో చూసుకోవడానికి మీ గ్రామ పంచాయతీని లేదా మండల అభివృద్ధి కార్యాలయాన్ని సంప్రదించండి.
- జాబితాను గ్రామ సభలో పరిశీలించి ఆమోదిస్తారు.
- మంజూరైన తర్వాత ఇల్లు కట్టే కొద్దీ విడతలు మీ బ్యాంకు ఖాతాలో జమ అవుతాయి. ప్రతి దశను ఫోటోలతో జియో-ట్యాగ్ చేస్తారు.
సాధారణంగా కావలసిన పత్రాలు
- ఆధార్ కార్డు
- బ్యాంకు ఖాతా వివరాలు (ఆధార్‌తో లింక్ అయినది)
- ఉపాధి హామీ జాబ్ కార్డు
- స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (SBM) నంబర్, ఉంటే
- మొబైల్ నంబర్
స్టేటస్ ఎలా చూడాలి
pmayg.nic.inలో రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్‌తో లబ్ధిదారు వివరాలు వెతకవచ్చు, మీ ఇంటి పురోగతి చూడవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
పీఎం ఆవాస్ యోజన గ్రామీణ్‌లో ఎంత డబ్బు ఇస్తారు?
మైదాన ప్రాంతాల్లో ₹1.20 లక్షలు, ఈశాన్య, కొండ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ₹1.30 లక్షలు, దీనికి తోడు 90/95 రోజుల ఉపాధి హామీ కూలి, మరుగుదొడ్డికి ₹12,000.
PMAY-Gకి ఆన్‌లైన్‌లో దరఖాస్తు చేయవచ్చా?
లబ్ధిదారులను సర్వేల ద్వారా (ఇప్పుడు ఆవాస్+ 2024 యాప్, అందులో సొంత సర్వే ఆప్షన్ ఉంది), గ్రామ సభ ఆమోదంతో ఎంపిక చేస్తారు. జాబితాలో చేరడానికి మీ గ్రామ పంచాయతీని సంప్రదించండి.
బైక్ ఉంటే PMAY-G రాదా?
వస్తుంది. 2024-29 నిబంధనల ప్రకారం మోటారు బైక్ ఉండటం ఇప్పుడు మినహాయింపు కాదు. మోటారు మూడు లేదా నాలుగు చక్రాల వాహనం ఉంటే మాత్రం మినహాయిస్తారు.
PMAY-G ఆదాయ పరిమితి ఎంత?
కుటుంబంలో ఎవరైనా నెలకు ₹15,000 కంటే ఎక్కువ సంపాదించినా, ఆదాయపు పన్ను లేదా వృత్తి పన్ను కట్టినా మినహాయిస్తారు.
PMAY-G ఎప్పటివరకు ఉంటుంది?
మరో 2 కోట్ల గ్రామీణ ఇళ్ళు కట్టడానికి 2024-25 నుంచి 2028-29 వరకు మంత్రివర్గం ఆమోదించింది.
మూలాలు (Sources)
- PIB: Automatic exclusion criteria for PMAY-G (3 Dec 2024)
- PIB: Expansion of PMAY-Gramin (21 Mar 2025)
- PMAY-G official portal