పీఎం ముద్ర యోజన (PMMY)
ప్రధానమంత్రి ముద్ర యోజన చిన్న వ్యాపారులకు బ్యాంకులు, NBFCలు, మైక్రోఫైనాన్స్ సంస్థల ద్వారా హామీ లేకుండా ₹20 లక్షల వరకు రుణాలు ఇస్తుంది. దుకాణాలు, సేవలు, చిన్న తయారీ, రవాణా, పాడి లేదా కోళ్ళ పెంపకం వంటి వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపాల వంటి వ్యవసాయేతర సూక్ష్మ సంస్థల కోసం ఇది.
పీఎం ముద్ర యోజన అంటే ఏమిటి?
"నిధులు అందనివారికి నిధులు" అందించాలనే లక్ష్యంతో, అంటే హామీ లేదా సరైన రికార్డులు లేని చిన్న వ్యాపారులకు బ్యాంకు రుణాలు ఇవ్వడానికి, PMMYని 8 ఏప్రిల్ 2015న ప్రారంభించారు. MUDRA (మైక్రో యూనిట్స్ డెవలప్‌మెంట్ అండ్ రీఫైనాన్స్ ఏజెన్సీ లిమిటెడ్) నేరుగా రుణాలు ఇవ్వదు. రుణాలు ఇచ్చే బ్యాంకులు, సంస్థలకు అండగా ఉంటుంది. మార్చి 2026 నాటికి ₹40 లక్షల కోట్లకు పైగా విలువైన 57 కోట్లకు పైగా రుణాలు ఇచ్చారు, రుణ ఖాతాల్లో సుమారు 60% మహిళలవే.
రుణ విభాగాలు
| విభాగం | రుణ మొత్తం | ఎవరికి |
|---|---|---|
| శిశు | ₹50,000 వరకు | కొత్త లేదా చాలా చిన్న వ్యాపారం మొదలుపెట్టేవారు |
| కిశోర్ | ₹50,000 – ₹5 లక్షలు | పెట్టుబడి లేదా కొంత విస్తరణ కావలసిన కొత్త లేదా నడుస్తున్న వ్యాపారాలు |
| తరుణ్ | ₹5 లక్షలు – ₹10 లక్షలు | పరికరాలు కొనే లేదా పెద్దవి చేసే వ్యాపారాలు |
| తరుణ్ ప్లస్ | ₹10 లక్షలు – ₹20 లక్షలు | తరుణ్ రుణం తీసుకుని పూర్తిగా తీర్చినవారు |
రుణం దేనికి వాడుకోవచ్చు?
- చిరు వ్యాపారులు, వర్తకులు, దుకాణదారులు, సేవా కార్యకలాపాలకు వ్యాపార రుణాలు.
- ముద్ర కార్డుతో సహా వర్కింగ్ క్యాపిటల్.
- సూక్ష్మ యూనిట్లకు యంత్రాలు, పరికరాలు కొనడానికి.
- ఆటో రిక్షాలు, ఈ-రిక్షాలు, చిన్న సరుకు వాహనాల వంటి వాణిజ్య రవాణా వాహనాలు.
- పాడి, కోళ్ళ పెంపకం, చేపల పెంపకం, తేనెటీగల పెంపకం, పశువుల పెంపకం, ఆహార ప్రాసెసింగ్ వంటి వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపాలు.
పంట రుణాలు, వ్యక్తిగత రుణాలు ముద్ర కింద రావు.
ఎవరు దరఖాస్తు చేయవచ్చు?
తయారీ, వర్తకం, సేవలు లేదా వ్యవసాయ అనుబంధ రంగంలో ఆదాయం వచ్చే వ్యవసాయేతర కార్యకలాపానికి వ్యాపార ప్రణాళిక ఉన్న ఏ భారతీయ పౌరుడైనా: వ్యక్తులు, ప్రొప్రైటర్‌షిప్‌లు, భాగస్వామ్య సంస్థలతో సహా. ఇది కార్పొరేట్ కాని సూక్ష్మ, చిన్న సంస్థల కోసం. పాత రుణాల్లో మీరు డిఫాల్టర్ కాదని రుణదాతలు చూస్తారు.
వడ్డీ రేటు, ఛార్జీలు
ముద్రకు నిర్ణీత వడ్డీ రేటు లేదు. ప్రతి రుణదాత RBI మార్గదర్శకాల ప్రకారం, రుణ మొత్తం, మీ వివరాల ఆధారంగా సొంత రేటు నిర్ణయిస్తారు. దరఖాస్తు చేసే ముందు 2–3 బ్యాంకుల ఆఫర్లు పోల్చి చూడండి.
సాధారణంగా కావలసిన పత్రాలు
- గుర్తింపు రుజువు (ఆధార్, పాన్, ఓటరు ఐడీ)
- చిరునామా రుజువు
- పాస్‌పోర్ట్ సైజ్ ఫోటోలు
- వ్యాపార రుజువు (ఉద్యమ్ రిజిస్ట్రేషన్, షాప్ లైసెన్స్, GST, ఉంటే)
- కొనాల్సిన యంత్రాలు లేదా వస్తువుల కొటేషన్
- బ్యాంకు స్టేట్‌మెంట్లు, పెద్ద రుణాలకు సులభమైన ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ లేదా వ్యాపార ప్రణాళిక
- కుల ధృవీకరణ పత్రం, వర్తిస్తే
ఎలా దరఖాస్తు చేయాలి
- చిన్న వ్యాపార ప్రణాళిక తయారు చేసుకోండి: ఏం చేస్తారు, ఎంత కావాలి, ఎలా తిరిగి చెల్లిస్తారు.
- బ్యాంకు, ప్రాంతీయ గ్రామీణ బ్యాంకు, స్మాల్ ఫైనాన్స్ బ్యాంకు, NBFC లేదా MFI శాఖకు వెళ్ళండి, లేదా జన్‌సమర్థ్ పోర్టల్ లేదా మీ బ్యాంకు వెబ్‌సైట్‌లో ఆన్‌లైన్‌లో దరఖాస్తు చేయండి.
- సరైన విభాగానికి (శిశు, కిశోర్, తరుణ్ లేదా తరుణ్ ప్లస్) ముద్ర రుణ దరఖాస్తు నింపండి.
- మీ పత్రాలు సమర్పించండి. రుణదాత మీ ప్రణాళిక పరిశీలించి రుణం మంజూరు చేస్తారు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ముద్ర రుణం గరిష్ఠంగా ఎంత?
తరుణ్ ప్లస్ విభాగంలో ₹20 లక్షలు, ఇంతకుముందు తరుణ్ రుణం విజయవంతంగా తీర్చినవారికి. మిగతావారికి పరిమితి ₹10 లక్షలు.
ముద్ర రుణానికి హామీ కావాలా?
అవసరం లేదు. ₹20 లక్షల వరకు ముద్ర రుణాలకు హామీ అవసరం లేదు.
కొత్త వ్యాపారం మొదలుపెట్టడానికి ముద్ర రుణం వస్తుందా?
అవును. శిశు (₹50,000 వరకు), కిశోర్ (₹5 లక్షల వరకు) విభాగాలు క్రెడిట్ చరిత్ర లేనివారితో సహా కొత్త వ్యాపారాలకు సహాయం చేస్తాయి.
ముద్ర రుణాలపై వడ్డీ రేటు ఎంత?
నిర్ణీత రేటు లేదు. ప్రతి బ్యాంకు లేదా రుణదాత RBI మార్గదర్శకాల ప్రకారం నిర్ణయిస్తారు.
రైతులకు ముద్ర రుణం వస్తుందా?
పంట రుణాలకు రాదు. కానీ పాడి, కోళ్ళ పెంపకం, చేపల పెంపకం, తేనెటీగల పెంపకం వంటి అనుబంధ కార్యకలాపాలకు వస్తుంది.
మూలాలు (Sources)
- PIB: 11 Years of Pradhan Mantri MUDRA Yojana (8 Apr 2026)
- PIB: Mudra loan limit raised to ₹20 lakh
- Department of Financial Services: PMMY